Elektrik-ElektronikEnerjiMakine

Elektrikli Otomobiller Nasıl Çalışır?

Elektrikli otomobiller, yaşamımızda büyük bir gelişim göstererek dünyamızda kendilerine oldukça geniş bir yer kazandırmışlardır. Birçok özelliğiyle diğer araçlardan ayrılırlar. Elektrikli otomobiller düşünülünce fiyat olarak pahalı olsalar da yakıt açısından normal araçlara göre kat ve kat daha fazla avantajlıdırlar. Bu sayede hem biz otomobil kullanıcılarına hem de çevremize yakıt tasarrufu ve enerji verimliliği kazanımında büyük yarar sağlarlar.

Elektrikli otomobiller, çalışabilmeleri için elektrik motorlarına ihtiyaç duyarlar. Bu elektrik motorları otomobillerdeki elektrik enerjisini mekanik enerjiye dolayısıyla hareket enerjisine dönüştürür. Elektrikli motorlar çoğunlukla dönen bir mekanizmaya sahiptir ve içerisindeki dönen, hareketli kısma rotor, dışındaki rotoru çevreleyen sabit kısma stator adı verilir.

Elektrikli araçlar kendi içerisinde 4’e ayrılır:

  • Hibrit Sistemli (Melez) Otomobiller
  • Şarj Edilebilir Özelliğe Sahip (Plug-in Hybrid) Otomobiller
  • Tam Elektrikli Sistem Otomobiller
  • Menzil Arttırıcılı Sistem (Range Extender) Otomobiller

Hibrit Sistemli (Melez) Otomobiller

Adını sıkça duyduğumuz bu sistem, içerisinde hem içten yanmalı hem de elektrikli olmak üzere iki motor barındırmaktadır. Bu iki motor, otomobilimizin kalkış yaptığı andan itibaren birbirlerini desteklerler ve ihtiyaç durumuna göre hangisinin aktif hale geleceği belirlenir. Kalkış anından itibaren belli bir kilometre düzeyine kadar elektrikli motor devreye girer ve bahsettiğimiz kilometre düzeyi aşıldığı ve otomobile daha fazla güç gerektiği andan itibaren elektrik motoru yerini içten yanmalı motora bırakır. Bu sistemde elektrikli motorların amacı, içten yanmalı motorlara yardımcı olmaktır. Bu sisteme sahip otomobiller dışarıdan şarj edilebilecek özelliğe sahip değildirler ve elektrikli motor, içten yanmalı motor sayesinde şarj olur. Yavaşlama ve fren yapıldığı durumlarda otomobilin hibrit aküsü, şarj edilir ve böylece kaybedilecek enerjinin geri dönüşümü sağlanmış olur. Otomobil durduğunda ise motorun ikisi de durur ve buradan da yaşanabilecek yakıt ve enerji kayıpları önlenir.

Hybrid Sürüş
Hybrid Sürüş

Şarj Edilebilir Özelliğe Sahip (Plug-in Hybrid) Otomobiller

Hibrit sistemli otomobillerle genel olarak birkaç fark dışında aynı özelliklere sahiptirler. Bu sisteme sahip otomobiller, aynı hibrit sistemdeki gibi içten yanmalı motor sayesinde şarj olabilme ile frenleme ve yavaşlama durumunda kendini şarj edebilme özelliğine sahiptir. Sistemlerin aralarındaki en büyük fark, bataryalarının dışarıdan şarj edilebilme özelliğine sahip olması ve bu yüzden de diğer bataryalara oranla bataryalarının daha büyük olmasıdır.

Hibrit Otomobil
Hibrit Otomobil

Tam Elektrikli Sistem Otomobiller

Tam elektrikli sistem otomobillerde, sadece elektrik motoru ve bu motora bağlı bir batarya bulunmaktadır. Sistem bütün enerjisini dışarıdan, prizden alınan elektrik ile şarj olarak karşılar ve de frenleme ve yavaşlama ile şarj özelliği bu sistemde de mevcuttur.

Tam Elektrikli Otomobil
Tam Elektrikli Otomobil

Menzil Arttırıcılı Sistem (Range Extender) Otomobiller

Menzil arttırıcılı sistemin asıl amacı, otomobilin menzil mesafesini arttırmaktır. Sistem, bakıldığında şarj edilebilir özelliğe sahip hibrit otomobillerle aynıdır ve bu sistemlerde olduğu gibi dışardan şarj edilebilme özelliği, frenleme ve yavaşlama ile şarj olarak enerjinin geri dönüşümü ve elektrik motorunun enerjiyi aldığı bir bataryası vardır. Sistemin içerisinde hibrit sistemlerde olduğu gibi hem içten yanmalı hem de elektrikli motor bulunmaktadır. Sistemin diğer sistemlerden ayrıldığı nokta, içten yanmalı motorun otomobilin çekiş gücü için kullanılmamasıdır. İçten yanmalı motorun buradaki daimi görevi sadece otomobilin, elektrik motoruna güç sağlayan bataryaları şarj etmektir.

elektrikli otomobil

Elektrikli Otomobiller Nasıl ve Ne kadar sürede Şarj Olur?

Elektrikli otomobiller, ev prizinde bulunan 220 volttan sanayi prizlerinde bulunan 400 volta kadar elde bulunan düzenek ile şarj edilebilir. Yine yol üstlerinde bulunan elektrikli otomobil şarj istasyonlarını kullanarak otomobilinizin şarj olması sağlanabilir. Şarj istasyonları da kendi içerisinde şarj etme hızlarına göre farklılık gösterebilir.

DC (Doğru Akım) ve AC (Alternatif Akım) Şarj İstasyonları

  • DC (Doğru Akım) Şarj İstasyonları Nasıl Çalışır?

Doğru akım şarj biçiminde akım direkt bataryaya verilir, şarj edilir. Fakat prizden alınan güç AC (Alternatif Akım) olması sebebiyle şarj istasyonlarında bu güç DC ’ye (Doğru Akım) çevrilir ve de otomobilinizin bataryasına iletilir. Teknoloji ilerledikçe farklı DC şarj fişleri geliştirilmiştir. Geliştirilen farklı DC şarj fişleri güç çeşitlerine göre 100 kW ve üstüne kadar hızlı şarj edebilme özelliğine sahiptir.

  • AC (Alternatif Akım) Şarj İstasyonları Nasıl Çalışır?

Alternatif akım şarj biçiminde otomobilde bulunan alternatif akım şarj aleti etkilidir yani şarj aletinin şarj kapasitesi ne kadar ile sınırlı ise otomobilinizi o kadar şarj edebilirsiniz. Baktığımızda burada AC şarj istasyonunun gücünün ne kadarlık olduğunun pek bir önemi kalmamaktadır.

elektrikli otomobil

DC ve AC Şarj İstasyonları Arasındaki Fark

Alternatif akım şarj istasyonlarında şarj fişinin belirli bir güç aktarma kapasitesi vardır ve otomobilinize bu güçten fazla şarj imkanı tanımaz. Ama doğru akım şarj istasyonlarında şarj fişlerinin güç aktarma kapasitesi alternatif akım şarj fişlerine oranla daha büyüktür. Bu sebepten dolayı doğru akım şarj istasyonları alternatif akım şarj istasyonlarına göre daha fazla güç aktardığı için otomobilinize daha hızlı şarj olabilme imkanı tanır.

Batarya şarjı tam dolu bir elektrikli otomobilin menzil mesafesi ne kadardır?

Günümüzdeki elektrikli otomobillerin gidebilecekleri menzil mesafesi marka ve modellerine göre gösterdikleri değişiklik ile 150 km ile 600 km arasındadır. Elektrikli otomobillerin günlük kilometre ihtiyacına bakıldığında ortalama olarak 30 kilometreye denk geliyor ve böylece otomobilinizin günlük elektrik enerjisi ihtiyacının kat ve kat fazlasının karşılandığını görüyoruz.

Elektrikli otomobil sahipleri evlerine veya iş yerlerine şarj istasyonları kurabilir mi?

Elektrikli otomobiliniz varsa tabi ki de evinize ve iş yerinize size özel bir şarj istasyonu kurabilirsiniz. İhtiyaçlarınıza göre şarj istasyonlarının kurulumu yapılabilir.

Elektrikli otomobillerin batarya ömrü ne kadardır?

Elektrikli otomobillerin batarya ömürleri, bakıldığında tamamen sizlerin otomobilinizi kullanış şeklinizle alakalıdır. Otomobillerinizin bataryaları, aynı telefon bataryalarına benzer ve bu sebep ile şarj seviyesine çok dikkat etmeniz gereklidir. Bataryanızın şarj seviyesi 0 olduğu anda bataryanız zarar görebilir ve şarj olabilme özelliğini kaybedebilir. Otomobilinize ve bataryasına iyi baktığınız takdirde ilk 2 seneden sonraki batarya ömründeki kayıplar azalır. İlk 5 sene içerisindeki bataryaların ortalama ömürlerindeki azalma % 30 civarlarındadır.

elektrikli otomobil

Elektrikli Otomobillerin Olumlu Yönleri
  • Elektrikli otomobiller yakıt tasarrufu sağlar.
  • Fosil yakıtlara kıyasla elektrik enerjisi daha az maliyetlidir.
  • Çevre dostudur.
  • Daha az karbon salınımı sağlar.
Elektrikli Otomobillerin Olumsuz Yönleri
  • Elektrikli otomobiller, benzin ve mazot ile çalışan otomobillere göre daha fazla maliyetlidirler.
  • Elektrikli otomobillerin, tamamen şarj olma süresi 10 saate kadar uzayabilir ve bu durum elektrikli otomobilleri, fosil yakıtlı otomobillere göre olumsuz bir tercih haline getirir.
  • Türkiye‘deki elektrikli otomobil sektörünün az gelişmiş olması sebebiyle satış, bakım ve onarım gibi bazı kısımlarda sıkıntılar yaşanabilir.
Etiketler

Ceyda Mülayim

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği 3. sınıf öğrencisiyim.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Mühendis Gelişim Topluluğu tüm faaliyetlerini gönüllü olarak sürdürmektedir.Lütfen bize destek olmak için reklam engelleyicinizi kapatın.