Makine

Karotlu Sondaj Nedir? Nerelerde Kullanılır?

KAROT NEDİR?

Karot ilk olarak Almanlar tarafından betondan örnek almak  için yapılan araştırmalar sonucunda, karot makinesini bulmuşlardır. Bu makineyle, betonu silindir biçiminde delerek, silindir içinde kalan ve havucu andıran betonu çıkartmışlardır. Havucu andırıyor olmasından kaynaklı, havuç anlamına gelen “KAROT”  kelimesi ile isimlendirilmiştir. Böylelikle betonu silindir biçiminde delme eylemine KAROT ismi verilmiştir.

KAROTLU SONDAJ NEDİR ? NERELERDE KULLANILIR ?

SONDAJ NEDİR?

Sondaj; Fransızca bir sözcüktür. Sözcük anlamı ise; ‘sonda ile yoklama/ sondalama’ anlamındadır. Belirli neden ve kurallar doğrultusunda kayaları bölmek ya da delikler açmak için yapılan muamelelere verilen addır.

KAROTLU SONDAJ NEDİR?

Karot alıcı araçlar kullanılarak yapılan sondaj eylemine “KAROTLU SONDAJ” denir. Karotlu sondaj bir döner sondaj metodudur ve kaya ortamlarına uygulanır.

Sadece karotiyerin böldüğü ince bir parçanın dışarı alınması ve karotiyerin soğutulması istenildiğinden dolaşım sıvısı olarak genel olarak yalnız su kullanılır. Büyük oranda su kaçağı olduğunda sıva yapmak için sondaj çamuru kullanılır.

“Karotiyer dünyada derin sondaj faaliyetlerinde kullanımı değerlendirilen ileri teknoloji ürünü olan sondaj donanımlarındandır. Yeraltına düzenlenen sondaj işlemleri esnasında, kesilen formasyondan silindirik numune alma işlemlerine “KAROT ALMA” denir. Bu işlemi yapan tesisata da “KAROTİYER” adı verilir.”

 

Karot Alıcıların Kısımları:

  1. Başlık: Karotiyerin tije tutturulmasını yardımcı olan dişi ara öğedir.

“Kurulan sondaj kulesinden indirilen ilk borular Tij borularıdır. Tij borularının görevi uçlarına eklenen matkaplar yardımıyla sondaj kuyusunu açmaktır.”

  1. Gövde: Karotu içinde bulunduran silindirik kısımdır. Tüp ya da gömlek olarak da isimlendirilir.
  2. Tutucu (Segman): Kesilen parçanın gövde içinden düşmesini engelleyen elemandır.
  3. Protkron: Gömlek ile matkap arasındaki elemandır. Çapı matkaptan az daha büyüktür, kuyunun taranmasını da sağlar.
  4. Matkaplar: Kayayı kesen öğeleridir. Vidye kron ve elmas uçlu olmak üzere iki ana çeşidi bulunmaktadır. Çok sert kayalarda elmas, orta ve yumuşak kayalarda vidye kron matkaplar ise kullanılır.
KAROTLU SONDAJ NEDİR ? NERELERDE KULLANILIR ?
örnek karot

Karot Alıcıların Çeşitleri:

  1. Tek tüplü karotiyerler:

Gövdesi tek bir gömlekten oluşur. Suya karşı duyarsız Marn, jips gibi ortamlarda kullanılamaz. Çünkü sondaj sıvısı karotiyerin içinden geçerek dolaşım yapar. Matkapla beraber tüp de döndüğü için bu davranış karot yüzdesini düşürür.

“Marn, çok ince taneli kil mineralleriyle kalsitin değişik oranlarda karışımından oluşmuş, çok yumuşak tortul kayaçtır. Jips de alçı taşıdır.”

  1. Çift tüplü karotiyerler:

Gövdesi içiçe iki tüpten oluşur. Her iki tüp beraber döner. Sondaj sıvısı iki tüpün arasından geçer bu sebeple karotla sondaj sıvısının bağlantısı en aza düşürülmüştür. Bu sebeple suya az dayanıklı kayaçlarda kullanılması öngörülür. Fakat iç tüpün de dönmesi karot parçalarının birbiri üzerinde dönmesine ve karot yüzdesinin azalmasına sebebiyet verir.

  1. Üç tüplü karotiyer:

İç içe üç tüpten meydana gelir ve en içteki tüp kesinlikle dönmez. Özellikle yumuşak ortamlarda kullanılır.

  1. Kablolu (wireline) karotiyerler:

Karotlu ilerlemede diğer karotiyerlerin kullanımında, karotiyer boyu kadar ilerleme sonunda sondaj dizisi tamamen yukarı alınır ve boşaltılır ve boş karotiyer tekrar kuyu dibine indirilerek devam edilir. Bu özellikle derin sondajlarda oldukça zaman kaybına sebep olur. Bu çift tüplü bir karotiyer olup, hem ekseni etrafında (döner) hemde ekseni boyunca (yukarı-aşağı) hareket edebilecek biçimde yapılmıştır. Tijle iç tüpün geçebilmesine yardımcı olacak biçimde yapılmalıdır.

 

KAROTLU SONDAJ NERELERDE KULLANILIR?

Her çeşit zeminde ve sert kayada yapılabilmektedir. Kaya ortamda hava sirkülâsyonu ile yumuşak zeminlerde ise çamur sirkülâsyonu ile yapılmaktadır. Arazinin durumuna göre, jeolojik yapıya göre, formasyonların özelliklerine göre farklı teknikler kullanılmasını gerektiren durumlar olmaktadır. Yumuşak ve yıkılan zeminlerde sondaj çamur sirkülâsyonu ile yapılır ve delme işleminden sonra kuyu donatılarak boru ile kuyu duvarı arası çimentolanır. Daha sonra kuyu gelişimi yapılır. Kaya ortamda sert kayalarda kullanılan sondaj tekniği çamur sirkülâsyonlu sondajdan daha farklıdır. Kaya ortamda sondaj, hava sirkülâsyonu ile gerçekleşir. Bu işlemlerin sonucunda da Akifer’den (su taşıyan formasyondan) su alınır.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Mühendis Gelişim Topluluğu tüm faaliyetlerini gönüllü olarak sürdürmektedir.Lütfen bize destek olmak için reklam engelleyicinizi kapatın.