Elektrik-Elektronik

Radar Nedir?

Radar “Radio Detection and Ranging” kelimelerinin ilk harflerinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Radarlar otoyollarda, savunma sanayisinde, askeriyede hatta meteorolojiye kadar birçok alanda yararlanılıyor. Radyo dalgaları ile cisimlerinin yerini, büyüklüğünü ve hızını tespit etmekte kullanılır.

Kısaca özetlemek istersek radar dediğimiz sistemler bir ülkenin gözü kulağıdır mesela ülkemizde mevcut olan Akkuyu Nükleer Tesisimize herhangi bir saldırı olursa nasıl önceden haber alıp etkisiz hale getirilecek ya da İzmir’de bulunan petrol rafinerilerine karşı bir saldırı olursa nasıl önleyeceğiz bu tarz soruların cevabı radar sistemlerinde gizli. Bu yazıyı keyifle okumanızı dilerim.

Çalışma Prensibi

Elektromanyetik sinyal darbeleri gönderilir ve radyo dalgalarının taşıdığı enerji nesneye ulaştıktan sonra nesneden yansıyarak geri döner, bu yansıyan sinyallere yankı denir. Radar için yankının şiddeti yönü veri geri gelme zamanı çok önemlidir. Bu parametreler doğrultusunda tespit edilen cismin özellikleri saptanır.Radarın gönderdiği elektromanyetik sinyalinden yansıyan yankının belirli bir düzeyin üzerinde olması da gereklidir. Bu düzeye eşik değeri denir.

Radar prensibi: Elektromanyetik darbe antenden bir hedef uçağa doğru ışık hzı ile hareket eder. Orada yansıtılır ve yankı aynoı hızxla antene geri döner. Hız bilindiği için, ölçülen süre (bir kronometre ile sembolize edilen) menzil hesaplanabilir.
Radar prensibi (canlandırmalı)

Radar Türleri 3 Ana Başlıkta inceleriz:

1.Özel İşleve Dayalı Radar Türleri ve Sınıflandırılması

Radarların birincil ve ikincil işlevlerine göre sınıflandırılması şu şekildedir;

  • Birincil Radarlar:Hedefe yüksek frekanslı sinyaller gönderirler. Bu sinyaller hedeften yansır ve tekrar radar tarafından algılanır. Hedefe ait yön, yükseklik, menzil gibi bilgiler bu radarlar ile alınabilir.
  • İkincil Radarlar:İkincil radarlar da hedefe yüksek frekanslı darbeler gönderir, birincil radarda hedeften yansıyan sinyaller burada hedefe gidince transponderlar tarafından algılanır ve işlenir. İşlenen sinyaller farklı bir frekansta hazırlanır ve yeniden radara gönderilir. İkincil radarlarda, hedefin kimliği de tanınabilir.
  • Darbeli Radarlar:Darbeli radarlar, hedefe doğru yüksek frekans ve güçte darbeler gönderir. İkinci bir sinyal gitmeden gönderilen ilk sinyal beklenir. Darbe aralarında bu şekilde beklemeler yaptığından dolayı, darbenin tekrarlama frekansı seçimi, radarın menzili gibi parametrelerini belirler.
  • Sürekli Dalga Radarı:Devamlı olarak yüksek frekanslı sinyal iletimi sağlar. Yansıyan sinyali kalıcı olarak alır ve işler. Sürekli dalga radarları, Doppler kullanır. Sürekli dalga radarı, modüle edilmemiş bir güç iletir. Sadece Doppler efektini kullanarak hızı ölçebilir. Bir yansıyan sinyali aldığında, bu ilk etapta sadece elektromanyetik dalgaların yayılması yönünde bir engel olduğunu gösterir.

2.Tarama Modeline Göre Radar Türleri

  • Konik Tarama Radarı:Konik tarama radarında, radar belirli bir açıyla ve belli bir yönde hedefi tespit etmek için devamlı sinyal gönderir ve tarama yapar. Radar ekranında bir yansıma olmasıyla radarın konumu belirlenir. Konik tarama yönteminde, anten diyagramı merkez eksen çevresinde dönmektedir.
  • Tarama Sırasında İzleme Radarları (TWS):Genellikle askeri sistemlerde tercih edilir, devamlı hedefin konumlarını izler ve bununla ilgili veri işleyen radarlarıdır. Bu radarlar, bir hedefin koordinatlarını ölçer, yörüngesini belirler ve bir sonraki konumunu tahmin ederler. Sistem tek bir hedefi izleyebilirler ve bunu çok yüksek bir duyarlılıkla gerçekleştirir. “Hedef İzleme Radarı” TSK’da “Atış Kontrol Radarı” olacak şekilde kullanılır.
radar
SERHAT Havan Tespit Radarı
  • Elektronik Tarama Radarı:Bu sistem, yatay açıda dönerken, yatay ve dikey açıda tarama demetini elektronik saptırmak suretiyle tarama yapar. Faz dizi antene sahip yeni bir radar sınıfıdır.

3.Uygulama Alanına Göre Radar Türleri

  • Meteoroloji Radarları:Meteoroloji radarları, yağış hedefi hareket eder ve kar, yağmur, dolu gibi yağış türleri hakkında elektronik bilgi aktarır. Meteoroloji radarı (hava radarı), radar kapsamındaki bölgede birkaç saat içerisinde yağış olup olmayacağını ve yağış olacaksa yağışın şiddetini belirler. Yağışın şiddeti, meteoroloji radar renkleri sayesinde tespit edilmektedir.
radar
Meteor 500 Doppler Radarı (Yüksek çözünürlüklü veriler ile hava analizi ve anlık hava tahminleri yapılabilmektedir.)
  • Gözetleme Radarları:Radarın birincil uygulaması gözetimdir. Gözetim radarları, yüksek güç, tarama anteni kullanılır ve orta çözünürlüktedir. Bu radarlar, uçak, füze veya uzay nesnelerinin tespiti ve takibi, sabit veya hareketli yüzey hedeflerinin tespiti gibi alanlarda tercih edilir.
  • İzleme Radarı:Yangın kontrol radarları olarak da bilinirler. Sürekli olarak tek bir hedefin menzil ve yön bilgisini sağlamak amaçlı kullanılırlar. İzleme radarları çok yüksek PRF ve çok dar darbe genişliği kullanırlar.

Radarların Kullanıldığı Alanlar

Radarlar sivil ve askeri alanlarda kullanılır. Sivil kullanımda hava trafik kontrolü ve uçuş yönetimi, trafik yönetim sistemleri, denizlerde gemi trafiği, navigasyon ve hava durumu radarı ve arama kurtarma, güvenlik, araçlar hız sensörleri alanlarında;

radar

Askeri kullanımda gözetleme, gözlem, hedef sınıflandırma ve balistik tanımlama, erken uyarı sistemleri füze savunması, hava saldırısı uyarısı, güdüm sistemleri, operasyonlarda konum belirlemesi, simülasyon ve modelleme görevlerinde kullanılırlar.

radar

Temel olarak radar tiplerini darbe radarları ve sürekli dalga radarları olarak belirtebiliriz. Darbe radarları en yaygın kullanılan radar tipi olmakla birlikte, yukarıda benzettiğimiz temel prensibi yani, radyo dalgalarını gönderip yansıma ile aradaki süreyi kullanarak hedef bilgisini tayin eden sistem mantığına göre çalışırlar. Genellikle gönderme ve alma için tek anten barındırırlar. Dalga darbelerini gönderdikten sonra hedeften yansıyıp geri dönmesini beklerler. Dalgalar 1 mikrosaniyede 300m yol alır. Antenden çıkan bir dalganın yansıması 2 mikrosaniye sonra geliyorsa hedefin 300m uzaklıkta olduğunu tespit ederiz.

Sürekli dalga radarları ise gönderme ve alma işlerinde, alıcı ve verici olarak iki farklı anten kullanmakla birlikte Doppler kayması prensibine göre çalışırlar. Bu yöntemle bir hedefin menzil tayini ve iki hedefin ayırt edilebilmesi zor olabilir.

radar

 

Etiketler

Mehmet Pehlivanoğlu

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği 2. sınıf öğrencisiyim.

İlgili Makaleler

Bir Yorum

  1. Yüzeysel olarak bilgilendirici olmuş, emek verildiği belli. Yazıların devamını bekliyorum…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Mühendis Gelişim Topluluğu tüm faaliyetlerini gönüllü olarak sürdürmektedir.Lütfen bize destek olmak için reklam engelleyicinizi kapatın.